Malatya’nın Hekimhan ilçesinde bulunan tarihi Taşhan, yaklaşık 800 yıllık üç dilli kitabesiyle geçmişten günümüze uzanan önemli bir kültürel mirası barındırıyor.
Malatya’nın Hekimhan ilçesinde bulunan Taşhan, yalnızca tarihi mimarisiyle değil, üzerinde taşıdığı yaklaşık 800 yıllık kitabe ile de dikkat çekiyor. Üç farklı dilde yazılan kitabe, yapının geçmişine ilişkin önemli bilgiler sunarken, Anadolu’da farklı kültür ve inançların bir arada yaşadığı dönemlere dair de önemli bir belge niteliği taşıyor.
Taşhan’ın giriş bölümünde yer alan önemli kitabelerden ilki Ermenice, Arapça ve Süryanice olarak yazıldı. Kitabede yer alan bilgilere göre yapı, 1218 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykavus döneminde inşa edildi.
Kitabede, hana adını veren ve yapının yaptırılmasını sağlayan kişinin ise Ebusalim Bin Ebu-l Hasan Ela-Şamas El Hekim El Malati olduğu belirtiliyor. Döneminin tanınmış doktorlarından olduğu aktarılan bu kişinin yaptırdığı han, yüzyıllar boyunca bölgedeki önemli yapılardan biri olmayı sürdürdü.
Fırat Üniversitesi Sanat Tarihi Profesörü Dr. İsmail Aytaç, Hekimhan Taşhan’da bulunan üç dilli kitabenin Türk-İslam tarihi açısından son derece önemli olduğunu belirtiyor.
Aytaç’a göre dünyada iki dilli kitabelere çok sayıda örnek bulunurken, üç dilli kitabeler oldukça nadir. Bu kapsamda Mısır ve Hititler arasındaki savaşı anlatan Kadeş Anlaşması ile Letoon Antik Kenti’nden çıkarılan Likçe, Aramice ve Grekçe kitabe önemli örnekler arasında gösteriliyor.
Taşhan’daki kitabenin ise Türk-İslam dönemi açısından dikkat çekici bir örnek olduğu ifade ediliyor. Süryanice, Ermenice ve Arapça kaleme alınan kitabenin, Anadolu’da farklı kültürlerin ve inançların bir arada yaşama tecrübesini göstermesi bakımından ayrı bir öneme sahip olduğu değerlendiriliyor.
Bu özelliği nedeniyle kitabe, “Malatya Vesikası” olarak nitelendiriliyor.
Taşhan’da yalnızca Selçuklu dönemine ait izler bulunmuyor. Yapının ikinci önemli kitabesi Arapça olarak kaleme alınmış ve Alaaddin Keykubat döneminde avlulu bölümün yapıldığını ortaya koyuyor.
Üçüncü kitabe ise Osmanlı döneminde gerçekleştirilen onarıma ilişkin bilgiler taşıyor. 1661 yılına tarihlenen bu kitabe, IV. Mehmed’in saltanat dönemine denk geliyor.
Böylece Taşhan, farklı dönemlerin izlerini aynı yapı içerisinde bir araya getiriy